CSUR Epilepsia gaixotasun errefraktarioa
Epilepsia Errefraktarioko Unitatea
Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleko CSUR Epilepsia Errefraktarioko erreferentziazko unitatea erreferentziazko zentroa da estatuan helduen epilepsia errefraktarioak diagnostikatzeko eta artatzeko.
1997tik ari da diziplina anitzetan lan egiten, epilepsia farmakoerresistentea duten pazienteak ebaluatzen eta artatzen. Estatuko osasun publikoan sortutako lehen Epilepsia Unitatea izan zen. 2015ean, Osasun Ministerioak Epilepsia Errefraktarioko Erreferentzia Unitate (CSUR) izendatu zuen.
KALKULATZEN DA EPILEPSIA DUTEN KALKULATZEN DA EPILEPSIA DUTEN PERTSONEN % 70 KONBULTSIORIK GABE PERTSONEN % 70 KONBULTSIORIK GABE BIZI AHALKO LIRATEKEELA, BALDIN ETA BEHAR BEZALA DIAGNOSTIKATU ETA ARTATUKO BALIRA.
Epilepsien % 70 inguru behar bezala kontrolatzen dira krisiaren aurkako medikazio egokiarekin; gainerako % 30ari epilepsia farmakoerresistente esaten zaio, eta horietan medikazioa ez da nahikoa epilepsiari aurre egiteko. Paziente horiek dira, bereziki, arreta espezializatua behar dutenak erreferentziazko unitateetan, hala nola Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleko Epilepsia Errefraktarioko CSUR zentroan.
Unitate hori Neurologia Zerbitzuak koordinatzen du, eta honako talde hauek osatzen dute: Erradiologia Neurofisiologikoa, Neurokirurgia, Psikiatria, Medikuntza Nuklearra eta Anatomia Patologikoa.
Euskal Autonomia Erkidegoaz gain, Nafarroatik, Errioxatik, Kantabriatik, Palentziatik eta Burgosetik ere jasotzen dira pazienteak. Urtean gutxigorabehera 100 paziente artatzen ditu unitate honek.
Kontsulta espezializatuez gain, zentroak ere badauka bideo-elektroentzefalografia jarraituaren bidezko monitorizazio-unitate bat, epilepsia horiek aztertzeko funtsezkoa dena.
Diziplina anitzeko taldea
Koordinatzaile kliniko-asistentziala eta taldeko kideak
- Dra. Ainhoa Marinas Alejo
Epilepsia Unitateko gainerako kideak zerbitzu hauetako mediku espezialistak dira:
- Neurofisiologia
- Neurokirurgia
- Neuroerradiologia
- Psikiatria eta neuropsikologia
- Anatomia patologikoa
- Medikuntza nuklearra
Kokapena eta kontaktua
Epilepsia Errefraktarioko Unitatea
946006196
secretaria.neurologiacruces@osakidetza.eus
Eraikin nagusia, 2. SOLAIRUA, A BLOKEA
Zer da Epilepsia?
Epilepsia
Krisi epileptikoak honela definitzen dira: garuneko intentsitateagatik (gehiegizkoa) eta sinkroniagatik (aldiberekoa) deskarga neuronal anormal baten ondoriozko sintoma edo zeinu iragankorren multzoa.
Hala ere, garrantzitsua da jakitea krisi epileptiko orok ez duela epilepsia-diagnostikoa definitzen Zer da epilepsia? Garunak krisi epileptikoak sortzeko duen joera iraunkorra, eta horrek ondorio neurobiologikoak, kognitiboak, psikologikoak eta sozialak ditu.
Prebalentzia
OMEren arabera, 50 milioi pertsona inguruk dute epilepsia mundu osoan, eta horrek gaixotasun neurologiko ohikoenetako bat bihurtzen du. Espainian 12.400 eta 22.000 kasu berri artean diagnostikatzen dira urtero, eta intzidentzia handiagoa da haur, nerabe eta zaharrengan.
Krisi motak eta epilepsiak
Krisi epileptikoak hainbat irizpideren arabera sailka daitezke haien jatorriaren edo sintomen arabera; bereziki garrantzitsuak dira sintoma motorrak izatea ala ez izatea eta/edo kontzientzia-mailari eragitea ala ez eragitea.
Epilepsia fokal gisa sailkatzen dira, nagusiki, garuneko eremu lokalizatu batean sortzen direnean, eta orokortu gisa, garuneko bi hemisferioei eragiten dietenean. Hasierako krisi fokal batek ere garun osoari eragin diezaioke, eta krisi orokor bihurtu. Krisia bi talde horietako batean sailkatu ezin denean, hasiera ezezaguneko krisia deitzen zaie.
Bestalde, krisi epileptiko motorrak esaten zaie, konbultsioak, gorputz-adarren mugimenduak, zurruntasuna eta abar daudenean; eta ez-motorrak, mugimendurik gabe baina beste sintoma batzuekin batera agertzen direnean, hala nola estimuluei erantzunik ez, hizketa inkoherentea eta abar.
Halaber, garantzitsua da zehaztea krisiek kontzientziari eragiten dioten ala ez, hots, pertsona hori gertatzen ari denaz jabetzen den ala ez, istripua izateko arriskua ekar dezake-eta.
Era berean, epilepsia beste irizpide batzuen arabera sailka daiteke: krisi motaren edo kokapenaren arabera (erasandako garun-lobulua). Krisi motaren arabera, honela sailka daitezke: epilepsia fokala (krisi fokalak ditu), epilepsia orokortua (krisi orokortuak ditu), fokala eta orokorra konbinatua (ohikoagoa da sindrome epileptikoetan eta entzefalopatia epileptikoetan (epilepsia larriak, zeinetan krisiek desgaitasun intelektual progresiboa eragiten duten)) edo ezezaguna (hasierako krisia ezezaguna da).
Epilepsiaren kausak
Epilepsiaren kausak askotarikoak dira. Garuneko kalte askok epilepsia eragin dezakete. Epilepsiaren aurkako Nazioarteko Ligak (ILAE) talde hauek definitzen ditu:
- Egiturazkoa. Garuneko krisiak eragiten dituen kausa morfologiko bat dago, garuneko erresonantzia magnetikoan ikus daitekeena. Adibidez: garuneko tumorea, heterotopia peribentrikularrak, displasia kortikal fokalak.
- Genetika. Epilepsia eragiten duen anomalia genetiko bat dago. Adibidez: Dravet-en sindromea.
- Infekziosoa. Garuneko lesio bat eragiten duen infekzio ez-akutu bat dago, eta krisi epileptikoak garatzeko arrisku iraunkorra da. Adibidez: garuneko zistizerkosia.
- Metabolikoa. Metabolismo genetikoaren edo eskuratu eta iraunkorraren alterazio edo akats batek eragindakoa. Adibidez: gaixotasun mitokondrialak.
- Inmunea. Garunari eragiten dion gaixotasun autoimmune batek eragiten du. Adibidez: Rasmussen-en entzefalitisa.
- Ezezaguna. Ez dago identifikatutako kausarik.
Krisi epileptikoak agertzeko arriskua murrizteko gomendioak
Badira faktore ezagunak, paziente epileptikoetan krisiak eragin eta/edo azkartu ditzaketenak. Horiek ezagutzeak eta saihesteak gertaera asko prebenitu dezakete.
Diagnostikoa
Epilepsiaren diagnostikoa klinikoa da, pazientearen sintometan, gertaeren semiologian eta horien bilakaeran oinarrituta. Horrez gain, miaketa osagarriak ere egin daitezke, diagnostiko klinikoa finkatzeko, baieztatzeko edo baztertzeko. Proba horien artean, funtsezkoak dira odol-analisia, elektroentzefalograma (garuneko jarduera elektrikoa zehaztea ahalbidetzen duena) eta garuneko neuroirudia (erresonantzia magnetikoa +/- tomografia konputarizatua), anatomia definitzeko eta krisi epileptikoak eragin ditzaketen lesioak identifikatzeko aukera ematen duena.
Paziente bakoitzaren beharren arabera, baliteke azterketa gehigarriak egin behar izatea, hala nola ziztada lunbarra, azterketa genetikoa, proba metabolikoak, hala nola positroien igorpenaren bidezko tomografia edo azterketa neurofisiologiko luzeagoak edo inbaditzaileagoak, hala nola garezur barneko elektrodoak sartzea epilepsiarekin lotutako foku sakonak erregistratzeko.
Proba inbaditzaileago eta ezaugarri espezifikoagoko horien egokitasuna modu arrazoituan baloratuko da, eta kasu bakoitzean balizko arriskuak eta onurak kontuan hartuko dira.
Epilepsiaren diagnostikoa ez da soilik haren presentzia edo gabezia egiaztatzea; horrez gain, krisi mota zehaztu behar da, epilepsia mota bakoitzari eta paziente bakoitzaren beharretara eta ezaugarrietara ondoen egokitzen den tratamendua eskaini ahal izateko, maila farmakologikoan zein ez-farmakologikoan.
Horregatik, Epilepsiaren Unitateak funtsezko zeregina du epilepsiaren diagnostikoan eta tratamenduan; izan ere, horri esker, denbora errealean erregistra daitezke krisi epileptikoak eta krisi horiek garunaren jarduera elektrikoarekin duten korrelazioa, bideo-elektroentzefalografiaren bidezko bideo-monitorizazio luzearen bitartez.
Tratamendua
Zein helburu dute epilepsiaren tratamendu nagusiek?
- Krisi epileptikoak murriztea eta kontrolatzea, agerraldiak mugatzaileak eta ezgaitzaileak baitira. Krisialdietarako aurretiko joerak bere horretan jarraituko du, baina ez da agerraldirik egongo, edo gutxiagotan, edo arinagoak izango dira. Tratamendu mota nagusia eta ohikoena da.
- Epilepsiaren jatorria tratatzea, horrek epilepsia behin betiko desagertzea ekar baitezake.
Epilepsiara bideratutako terapiak terapia inbaditzaileetan eta ez-inbaditzaileetan bana ditzakegu. Terapia inbaditzailetzat jotzen dira aplikatzeko kirurgia behar dutenak.
- Farmakologikoak: Krisiaren aurkako 25 farmako baino gehiago daude, indikazioekin, ekintza-mekanismoekin eta kontrako efektuen profil desberdinekin. Krisi epileptikoen aurkako tratamendu nagusia dira. Tratamendu farmakologikoarekin, pazienteen % 70ek krisien kontrol osoa lortzen dute. Dosi egokitan bi farmako hartu arren krisi epileptikoekin jarraitzen duten pazienteak FARMAKO-ERRESISTENTETZAT hartzen dira. Horrek ez du esan nahi paziente horietan farmakorik erabili behar ez denik; oso erabilgarriak izaten jarraitzen dute, baina ez dira nahikoak krisiak erabat kontrolatzeko.
- Dieta zetogenikoa: Karbohidratoak eta azukreak ahalik eta gehien murriztea da, gantzak eta proteinak gehituz. Dieta zorrotza eta murriztailea da, baina gorputz zetonikoen sintesia lortzen du, krisi epileptikoak murrizten laguntzen baitute. Terapia horren jarraipena talde espezializatu batek egin behar du.
- Neuromodulazio ez-inbaditzailea (estimulazio trigeminala (kopetan), aurikularra (belarrian), garezurrean (buruko ile-larruaren gainean)): Garunera iristen diren korronte elektrikoak sortzeko gai diren gailuak dira, edo garezurreko nerbioen bidez, krisi epileptikoak agertzea eragotziz. Oraingoz, teknika horiek oso gutxi erabiltzen dira, eta eraginkortasuna ez dago argi.
- Nerbio bagoaren estimulatzailea: Gutxien inbaditzen duen teknika da. Neuromodulazio-teknika bat da, eraginkortasun mugatua duena, eta, horren bidez, elektrodo bat jartzen da nerbio bagoan, lepoaren parean (ezkerraldean), eta bateria bat alde bereko bularraldean. Nerbio horren aktibazio elektrikoa egiten da; apurka-apurka gorantz eginez, garunaren oinarriraino iristen da. Bertan, garun-konektibitate handiko nukleo batzuk aktibatu eta modulatzen ditu, eta sare epileptikoen jarduera murriztea lortzen du. Gainera, kanpoko iman bat du, eta horri esker bulkada bat eman dezakegu krisiaren hasieran antzematen dugun unean (pazienteak edo lekukoek), hari aurre egiten saiatzeko.
- Epilepsia-kirurgia: Teknika inbaditzaileena da. Kirurgia irekiaren bidez, krisi epileptikoak eragiten dituen lesioa edo garun-zatia erauzten da. Beraz, epilepsia fokalak dituztenak (garuneko puntu jakin batean sortzen direnak) baino ez dira tratamendu honetarako hautagaiak. Paziente horien kasuan, kirurgia-aurreko azterketa bat egin behar da, kirurgiaren bideragarritasun egokia ziurtatzeko, eraginkortasunari eta segurtasunari dagokienez. Paziente horien kasuan, zalantzarik gabe, terapiarik eraginkorrena eta iraunkorrena da.
- Estereo-elektroentzefalografia: Teknika honen bidez, elektrodoak sartzen dira garunean (anestesiarekin), krisiak sortzen dituen fokua sakon-sakonean aurkitzeko. Elektrodo horiek, aldi berean, eletrotermokoagulazioaren bidez lesio txikiak sortzeko gaitasuna dute, eta krisialdiak kontrolatzen laguntzen dute. Oro har, teknika hori erabiltzen da fokua lokalizatzeko eta bigarren aldi batean egiteko: epilepsia gidatuko kirurgia.
- Laser bidezko termoablazioa: teknika modernoagoa da, garunean arreta handiz laututako ibilbide batean sartzen den diametro txikiko zunda bat da, erresonantzia magnetikoak zehazki gidatutako termoablazio bidez krisi epileptikoak sortzen dituen fokuan lesio bat sortzeko. Teknika honek epilepsia klasikoko kirurgiari lotutako erikortasuna murrizteko aukera ematen du, baina oraingoz pazienteen parte txiki bati bakarrik aplika dakioke.
- DBS/RNS: Neuromodulazio-sistemak dira, garunean zuzenean 2 elektrodo ezartzen dituztenak; horiek korronte elektrikoak sortzen dituzte, finkoak edo erregistratutako garun-jarduerari erantzuten diotenak. Teknika horiek erabiltzeko, aipatutako 2 elektrodoak jartzeaz gain, barne-bateria bat jarri behar da (larruazalpekoa), eta, horretarako, beharrezkoa da aldian behin aldatzea. Gaur egun gutxien erabiltzen diren teknikak dira, konplexuagoak direlako eta eraginkortasuna ez delako nabarmen handitzen.
Irakaskuntza
Unitatean garrantzi handia ematen diogu asistentzia-jarduera irakaskuntzarekin eta ikerkuntzarekin uztartzeari.
Irakaskuntzari dagokionez, honako hauek eskaintzen dira:
Graduko irakaskuntza-eskaintza:
- Patologia orokorra (3. maila: zati teorikoa eta praktikoak gaztelaniaz eta euskaraz).
- Patologia eta klinika medikoak (4. maila: zati teorikoa eta praktikak gaztelaniaz eta euskaraz).
- Praktika mediko integratua-Errotazioa (6. maila).
Graduondoko irakaskuntza-eskaintza:
- Neurologiako 3 espezialista prestatzeko akreditazioa, urteko.
- Beste ospitale batzuetako neurologiako egoiliarren prestakuntza.
- Beste espezialitate batzuetako egoiliarren prestakuntza- errotazioak: familia-medikuntza, barne-medikuntza, intentsiboak, neurofisiologia, psikiatria...
Ikastaro eta masterrekin lankidetzan aritzea:
- Espainiako Neurologia Elkartearekin.
- Neurologiako Euskal Elkartearekin.
- Hainbat unibertsitaterekin (EHU, Deustu, Francisco de Vitoria Unibertsitatea...)
Ikerkuntza
Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleko Neurologia Zerbitzua BioBizkaia Osasun Ikerkuntza Institutuan integratuta dago, eta "Nerbio-sistemako gaixotasunak" arloa koordinatzen du. Arlo horretan 12 ikerketa-talde daude. Talde horietako bat "Epilepsia" da, Ainhoa Marinas Alejo doktoreak koordinatua.
Taldearen egungo eta etorkizuneko ikerketa-ildo nagusiek honako hauek hartzen dituzte barnean:
- Esklerosi hipokanpikoaren patogenia eta prozesu epileptogenikoa aztertzea, Euskal Herriko Unibertsitateko Neurozientzia eta Farmakologia sailekin lankidetzan.
- Epilepsietan inplikatutako geneak aztertzea, epilepsia hereditarioak dituzten familien fenotipajearen eta nazioko beste talde batzuekiko lankidetzaren bidez. Alde horretatik, gure zentroak haurren epilepsien genetikaren Espainiako taldean (GEGEI) parte hartzen du.
- Sare epileptogenikoak eta epileptogenesi sekundarioa aztertzea, kirurgiaren ondoren pronostikoa iragartzen laguntzeko.
- Oroimenaren pronostiko funtzionalaren azterketa, lobulu tenporalaren epilepsia-kirurgiaren ondoren.
- Nerbio bagoaren estimulatzailea jartzea, epilepsia errefraktarioaren tratamendu gisa. Bigarren lekuan gaude Espainiako ospitale publikoetan, epilepsia errefraktarioaren tratamendu gisa nerbio bagoaren estimulatzailea jartzeko esperientziari dagokionez, eta efikaziaren edo kontrako efektuen iragarpen-parametroak ebaluatu nahi ditugu.
Garuneko estimulazio elektriko sakona epilepsia farmakoerresistentearen tratamendu aringarri gisa onartu da berriki. Gure taldeak, estatuko beste zentro batzuekin lankidetzan, teknika horrek eguneroko praktika klinikoan dituen onurak aztertu nahi ditu, eta epilepsia mota bakoitzerako garuneko nukleo edo egitura espezifikoak estimulatzeko aukera aztertu.
Epilepsiaren kirurgiaz gain, urteak daramatzagu ikerketa epidemiologikoaren ildoan lanean. 3 urteko kohorte bat dugu, epilepsia hasi berria duten pazienteen jarraipen aktiboarekin, epilepsiaren eta beste aldagai epidemiologiko batzuen intzidentzia aztertzeko Gurutzetako Ospitalearen eremuan (FISek bekatutako proiektua).
Azkenik, epilepsiaren aurkako farmakoak dituzten emakume epileptikoen haurdunaldia eta izan ditzaketen ondorio kaltegarriak aztertzea taldearen ikerketa-ildo bat da. Ildo horretan, Europako Haurdunaldien Erregistroan (EURAP) parte hartzen ari gara.
Achucarro Basque Center for Neuroscience Achúcarrozentroarekin eta Basque Center on Cognition, Brain and Language zentroarekin lankidetzan aritzea.
Hainbat ikerketa-saretan integratuta gaude, hala nola Ciberned, eta RICORS-ICTUS nodoa koordinatzen dugu Euskadin.
IP gisa, II. eta III. faseetako saiakuntza kliniko ugari garatzen ditugu, bai eta finantzaketa lehiakorreko ikerketa-proiektu ugari ere (ikus BioBizkaia memoria). Askotan, gero eta eraginkortasun handiagoa bilatzen duten farmako berriak garatzen dira, segurtasun-profil hobearekin. Farmako horiek garatzeko, saiakuntza klinikoak egin behar dira; merkaturatutako farmako gehienak krisi-kontrol egokirik lortu gabe probatu dituzten pazienteak izango lirateke saiakuntza horietan parte hartzeko hautagaiak. Saiakuntzak, batez ere, erreferentziazko zentro espezializatuetan egiten dira, kasu honetan bezala.
Pazienteentzako baliabideak
Pazienteentzako eskola
Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleko Epilepsia Errefraktarioko CSUR erreferentziazko unitateak epilepsia-pazienteen eskola sortu du, paziente horien eta haien familien bizi-kalitatea hobetzeko. Horretarako, hiru hilean behin herritarrei irekitako saio batzuk planifikatu dira, pazienteak eta haien familiak hezteko eta ahalduntzeko, hau da, beldurra ezagutza bihurtzeko.
Horixe da, hain zuzen ere, saio horien leloa. 2025eko apirilaren 3an ekin zioten ibilbideari, Ospitalean, arratsaldeko saioan. Topagune horretan, pazienteek eta haien familiek esperientziak trukatu ahal izango dituzte, gaixotasunari buruzko ezagutzak eskuratu, krisiei aurre egiteko estrategiak erdietsi, epilepsiari buruzko mito eta aurreiritziei aurre egin, estigma soziala murriztu eta zalantza guztiak argitu.
Bilera horietan, Neurologiako medikuekin eta Unitateko erizain espezializatuekin epilepsiari buruzko alderdi orokorrak jorratzeaz gain, tartea dago bertaratuek mahaigaineratzen dituzten galderei erantzuteko. Programa ireki bat planteatzen da, aurreko saioetan sortutako kezketan eta galderetan oinarrituta.
Osasun Eskola
Osakidetzaren eta Osasun Sailaren zerbitzu bat da, informazioa eta prestakuntza eskaintzen ditu zure osasunaren eta gaixotasunaren aurrean jokabide arduratsua eta aktiboa izan dezazula lortzeko.
FAQ/Ohiko galderak
Epilepsia duten paziente guztiak farmakoekin tratatu behar dira?
Bai. Haurtzaroko sindrome epileptiko automugatu batzuen kasuan soilik balora daiteke krisien aurkako oinarrizko tratamendurik ez mantentzea.
Epilepsia guztiak trata daitezke kirurgikoki?
Ez. Terapia erresektiboak (kirurgia zuzena, esteroelektroentzefalografia bidezko ablazioa edo laser bidezko ablazioa) jatorri fokala duten epilepsiei baino ezin zaizkie aplikatu, eta foku hori garuneko lehen mailako eremuetatik kanpo badago (ikusmena, hizkuntza, mugimendua edo sentikortasuna).
Norentzat da onuragarria Nerbio bagoa estimulatzea?
Epilepsia farmakoerrefraktario ia guztiei aplika dakiekeen prozedura da. Alderdirik ahulenak: haren eraginkortasuna eta aldez aurretik ez dagoela jakiterik epilepsiak teknika horri erantzungo dion ala ez.
Krisi epileptiko bat izan badut, epileptikoa naiz?
Ez. Edozein pertsonak izan dezake krisi epileptikoa, baldin eta garunean kaltea edo erasoa eragin dezaketen egoerak gertatzen badira. Abiarazle horiek konpondu eta desagertzen diren kasuetan, krisi epileptikoa ez da zertan errepikatu. Epilepsiaren diagnostikoak esan nahi du horrelako abiarazlerik gabe 2 krisi epileptiko edo gehiago jasan direla; edo krisi bakarra, baldin eta arrisku handia edo krisi hori errepikatzeko aldez aurreko joera identifikatzen bada.
Konbultsiorik inoiz eduki ez badut, epilepsiarik izan al dezaket?
Bai, krisi epileptiko guztiek ez dituzte sintoma motorrak izaten, eta sintoma motorrak dituztenen artean, sintoma horiek ez dira beti konbultsioak izaten. Espasmoak izan daitezke, baita atonia edo tonu muskularra galtzea ere.
Epilepsia haurtzaroan hasten den gaixotasuna da?
Ez da beti horrela izaten. Haurtzaroan epilepsia hastea ohikoa da epilepsia-sindrome jakin batzuetan; hala ere, paziente asko helduaroan hasten dira epilepsiarekin. Epilepsia edozein adinetan has daiteke, bizitzako lehen egunetan, haurtzaro goiztiarrean eta nerabezaroan, gaztaroan, helduaroan edo zahartzaroan.
Epilepsia badut, gidatu dezaket?
Erantzuna hainbat faktoren araberakoa izango da: pazientearen krisi epileptikoen mota, horien kontrola eta ibilgailu mota edo gidatzearen helburua.
Paziente epileptikoak dituen krisi epileptikoek konortearen edo jarduteko gaitasunaren alterazioa eragiten badute, estatuko aldizkari ofizialak jasotzen du gutxienez urtebete igaro behar dela krisi epileptikorik gabe ibilgailu pribatuak gidatzeko, horretarako krisiaren aurkako medikazioa hartu behar duen ala ez kontuan hartu gabe. Gidatze profesionalaren kasuan, berriz, gutxienez 10 urte igaro behar dira krisirik gabe eta krisiaren aurkako medikaziorik hartu gabe.
Krisiak loaldian bakarrik gertatzen badira, edo krisiek konorte-maila aldatu GABE eta jarduteko gaitasuna ALDATU GABE, halaber, urte oso bat igaro behar da eguneko krisirik GABE, konorte-maila aldatu GABE eta jarduteko gaitasuna aldatu GABE, nahiz eta urte horretan pazienteak loaldian krisiren bat izan dezakeen. Era berean, gidatze profesionalerako, beharrezkoa da gutxienez 10 urte igarotzea eguneko krisirik GABE, konorte-mailaren alteraziorik GABE eta jarduteko gaitasunaren alteraziorik GABE, eta horretarako krisiaren aurkako medikaziorik hartu behar izan gabe, nahiz eta urte horretan pazienteak loaldian krisiren bat izan dezakeen.
Epileptikoak ez diren pazienteentzat -eragindako krisiak soilik izan dituztenentzat, eta krisi horiek eragin dituen faktorea konpondu ondoren-, beraz, epilepsia-diagnostikoa betetzen ez dutenentzat: 6 hilabete igaro behar dira krisirik gabe ibilgailu pribatuak gidatzeko; eta 1 edo 5 urte, krisiaren aurkako medikaziorik hartu behar izan gabe, profesionalki gidatzeko.
| Conducción privada | Conducción profesional | |
|---|---|---|
| Crisis CON alteración de la consciencia o sobre la capacidad de actuar | 1 año sin crisis | 10 años sin crisis, sin FAEs (sin patología cerebal + EEG sin actividad epileptiforme) |
| Crisis sólo durante el SUEÑO | 1 año sin crisis SÓLO durante el sueño | 10 años con crisis SÓLO durante el sueño sin FAEs (sin patología cerebal + EEG sin actividad epileptiforme) |
| Crisis SIN alteración de la consciencia o sobre la capacidad de actuar | 1 año sin crisis SÓLO con crisis SIN alteración de consciencia o sobre la capacidad de actuar | 1 año SÓLO con crisis SIN alteración de la consciencia o sobre la capacidad de actuar, sin FAEs |
| Crisis provocadoras | 6 meses sin crisis | 1 año sin crisis, sin FAEs |
| Primera crisis no provocada | 6 meses sin crisis | 5 año sin crisis, sin FAEs |
| Otras pérdidas de consciencia | Según riesgo de recurrencia y exposición al riesgo | Según riesgo de recurrencia y exposición al riesgo |
| Crisis relacionadas con cambios o retirada de tratamientos | 1 año sin crisis | No se admiten FAEs |
Gidatze pribatutzat jotzen da ziklomotorrak eta motozikletak eta ibilgailu partikularrak gidatzea, gehienez 8 bidaiari gehi gidaria eta helburu pribatuetarako; AM, A1, A2, A, B, B+E eta LCC baimenei dagokie.
Gidatze profesionaltzat hartzen da garraio publikoko ibilgailuak, 8 bidaiari edo gutxiagorekin eta 8 bidaiari baino gehiagorekin gidatzea; C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E baimenei dagokie.
Era berean, paziente epileptikoen zirkulazio-baimenaren indarraldia krisi epileptiko motaren eta horien kontrolaren araberakoa izango da.
| Conducción privada | Conducción profesional | |
|---|---|---|
| Crisis CON alteración de la consciencia o sobre la capacidad de actuar | 2 años (5 años si > 3 años sin crisis) |
2 años |
| Crisis sólo durante el SUEÑO | 2 años (5 años si > 3 años sin crisis) |
2 años |
| Crisis SIN alteración de la consciencia o sobre la capacidad de actuar | 2 años | 1 año |
Epilepsia badut, haurdun gera naiteke?
Bai, baina beharrezkoa da identifikatzea gaixotasunaren eboluzioan, zein unetan minimizatzen den haurdunaldiko konplikazio-arriskua. Familia-plangintzak garrantzi berezia du paziente epileptikoetan, baina desira genesikoa berme handiagoz betetzeko aukera ematen du etorkizuneko amarentzat eta etorkizuneko haurrarentzat. Krisi epileptikoek kalte fetala eragin dezakete, baita galtzea ere.
Horregatik, saihestu behar da haurdun geratzea gaixotasunaren deskonpentsazio-faseetan, eta haurdunaldia aktiboki bilatu aurretik krisi epileptikoak kontrolatzeko medikazio-konbinazio egokia bilatu beharra dago. Gaixotasun kontrolatuarekin, levetiracetam edo lamotrigina bezalako farmako jakin batzuk behar badira ere, segurtasun-profil egokia dago haurdunaldian horiei eusteko eta krisi batek fetuan izan ditzakeen ondorio deletereoak prebenitzeko, teratogenizitate-arrisku edo fetuaren malformazio-arrisku handirik gabe.
Gainera, haurdunaldiaren bilaketa aktiboa egin aurretik, haurdunaldia azido folikoaren osagarriekin planifikatzeak efektu horiek prebenitzen laguntzen du.
Emakume epileptiko haurdunak emakume haurdun ez-epileptikoak baino kontrol estuagoak behar ditu neurologiaren eta obstetriziaren aldetik, konplikazioak gertatuz gero, berehalako erreakzioa ahalbidetzeko.
Baginatik erditu daiteke, biztanleria orokorrak baino arrisku handiagorik gabe.
Krisiaren aurkako farmakoaren arabera, amagandiko edoskitzearen aukera ere planifika daiteke, edo edoskitze artifiziala alternatiba gisa baloratu.
Ba al dago arriskurik elektroentzefalograma bat egitearekin lotuta?
Azaleko elektroentzefalogramak, ohiko errutinazko azterketa denak, ez dakar arriskurik pazientearentzat. Jarduera elektriko neuronala erregistratzean datza, elektrokardiograma batek bihotzaren jarduera elektrikoa erregistratzen duen bezala.
Kasu oso hautatuetan, garezur barneko elektrodoen bidezko estereo-elektroentzefalografiak prozedura kirurgiko bat eskatzen du elektrodoak garuneko eremu sakonetan jartzeko, jarduera epileptikoaren hasieran edo hedapenean parte izan diren susmoa badago. Kasu horietan, kirurgiari lotutako arriskua dago. Horrelako prozedurarik behar izanez gero, aldez aurretik zehatz-mehatz baloratuko dira horren egokitasuna, izan ditzakezun arriskuak eta izan ditzakezun onurak, eta xehetasun osoz jakinaraziko zaizu egin aurretik.
Paziente guztiek egin behar dituzte proba osagarri guztiak?
Ez. Proba konplexuagoak, espezifikoagoak edo inbaditzaileagoak (ziztada lunbarra, azterketa genetikoak, garezur barneko elektrodoen bidezko erregistroa) pertsonalizatuak dira eta, oro har, paziente jakin batzuentzat bakarrik da beharrezkoa.
Nire epilepsia kirurgikoa bada, kirurgia sendagarria da?
Erantzuna epilepsiaren ebaluazio aurrekirurgikoan lortutako emaitzen eta epileptogeno-sarearen konplexutasunaren araberakoa izango da. Zenbat eta konplexuagoa eta zabalagoa izan, orduan eta zailagoa da kirurgiak krisietatik askatzea. Lobulu tenporaleko kirurgietan, kasuen % 60-90ean krisi-askatasuna lor daiteke, eta kirurgia estratenporaletan, berriz, ehuneko hori % 30-40 ingurukoa da.
Beste aukera kirurgiko batzuk berez aringarriak dira (helburua krisiak murriztea da, edo arinagoak izatea, hobeto suspertzea...), hala nola neuroestimulazioa (nerbio bagoa estimulatzea, garuneko estimulazio sakona edo RNS). Deskonexio-teknika batzuk ere, hala nola kallosotomia, teknika aringarriak dira.
Nire epilepsia kirurgikoa bada, kirurgiak aukera emango dit krisiak prebenitzeko medikazioa hartzeari uzteko?
Erantzuna epilepsia motaren, kirurgia aurreko balorazioan aztertutako epileptogeno-sarearen hedaduraren eta konplexutasunaren eta egin daitekeen kirurgia motaren araberakoa izango da. Baina kasu batzuetan, batez ere lobuluko epilepsia fokaletan, medikazio guztia ken daiteke kirurgiaren ondoren. Edonola ere, kirurgia egin eta gutxienez urtebete igaro behar da.
Zein albo-ondorio izan ditzake kirurgiak?
Kirurgiaren arabera, konplikazioak aldatu daitezke:
- Hitzezko memoriaren nahasmendua: garunaren alde nagusia hizkuntzarekin lotuta dagoen kasuetan
- Memoria ikus-espazialaren nahasmendua: nagusi ez den aldean
- Alterazio psikiatrikoak, gogo-aldartea, interakzio soziala...
- Ikusmen-eremuaren alterazioak: oro har, ondo jasaten dira
- Kraneotomia osteko zefaleak
- Eremu kirurgikoko infekzioa, akats kosmetikoa
Azken aldaketako data: